Chương 3: Môi trường đầu tư - Đầu tư quốc tế FTU

11/17/2020 3.1. Khái niệm Chương 3 Môi trường đầu tư 3.1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu MTĐT 3.1.1. Khái niệm: Môi trường đầu tư là tổng hoà các yếu tố về pháp luật, kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội và các yếu tố cơ sở hạ tầng, năng lực thị trường, lợi thế của một quốc gia có liên quan, ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động đầu tư của nhà đầu tư trong và ngoài nước khi đầu tư vào quốc gia đó. Môi trường đầu tư • Đối với DN • Đối với Chính phủ • Môi trường chính trị xã hội • Môi trường văn hóa • Môi trường kinh tế và tài nguyên • Môi trường tài chính • Môi trường cơ sở hạ tầng • Môi trường lao động • Môi trường chính sách pháp luật • Môi trường quốc tế • Chính phủ Nhật đã ban hành mức thuế nhập khẩu khẩn cấp (trong 200 ngày từ 16/3/2001) đối với 2 loại nông sản nhập khẩu từ Trung Quốc: tỏi tây với thuế suất tăng từ 3% lên 256%, nấm shiitake từ 4.3% lên 266%. • Khủng hoảng đồng Peso Mexico năm 1995 và ngành công nghiệp xe hơi Năm 1994, giảm hàng rào thuế quan và bùng nổ nhu cầu xe hơi tại Mexico. Tháng 10/1994, xe hơi Mỹ xk sang Mexico tăng 500% (30000 chiếc năm 1994). Các hãng GMC, Chryler, Ford đầu tư vào Mexico. Tháng 12/1994, Chính phủ Mexico quyết định thả nổi peso so với dollar. Trong 1 tuần đồng peso giảm 40% giá trị: được giao địch 5.6peso/$ giữa tháng 1/1995 so với 3.5peso/$ vào đầu tháng 12/1994. 1 11/17/2020 Fidler’s Castle • Với hơn 20 triệu người đăng ký sử dụng, Napster – dịch vụ trao đổi file nhạc miễn phí trên Internet • Hội công nghiệp ghi âm Mỹ và BMG, Sony đưa cty Napster ra tòa vì vi phạm bản quyền. 3.2. Các yếu tố cấu thành MT ĐT của 1 quốc gia • Indonesia buộc thu hồi 3000 tấn Ajinomoto Năm 2001, Công ty bột ngọt lớn nhất ở Indonesia PT Ajinomoto buộc phải thu hồi toàn bộ 3000 tấn mỳ chính, thiệt hại hàng chục tỷ Rupiah và giá cổ phiếu giảm 30 điểm tại TTCK Tokyo 3.2.1. Các yếu tố kinh tế và động cơ của chủ đầu tư • Các nguồn lực tự nhiên • Thị trường • Các nhân tố định hướng hiệu quả • Các tài sản chiến lược Theo Hội nghị của Liên hiệp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), các yếu tố quyết định FDI của nước tiếp nhận đầu tư được chia thành 3 nhóm sau: • Các yếu tố kinh tế • Khung chính sách • Các yếu tố tạo điều kiện thuận lợi cho kinh doanh Định hướng nguồn lực • Sự sẵn có của nguyên vật liệu và tài nguyên thiên nhiên • Chi phí nguyên vật liệu • Cơ sở hạ tầng (cảng, đường bộ, đường sắt, điện, viễn thông,...) • Sự sẵn có và chi phí của lao động có kỹ năng 2 11/17/2020 Định hướng thị trường Định hướng hiệu quả • Quy mô thị trường và thu nhập theo đầu người • Tăng trưởng thị trường • Tiếp cận thị trường khu vực và toàn cầu • Thị hiếu riêng của người tiêu dùng • Cơ cấu thị trường • Lao động có kỹ năng hoặc không có kỹ năng có chi phí rẻ • Các chi phí đầu vào khác, ví dụ chi phí vận tại và truyền thông với bên ngoài và bên trong nước chủ nhà Định hướng tài sản chiến lược 3.2.2. Khung chính sách • Sự sẵn có của các tài sản riêng của công ty: năng lực công nghệ, đổi mới và marketing, thương hiệu,... • Mua sức mạnh thị trường hoặc các thị trường mới, phân tán rủi ro, giảm chi phí giao dịch Nhóm chính sách FDI vòng trong • các luật và quy định điều chỉnh việc thâm nhập và hoạt động của các nhà đầu tư nước ngoài tại một nước chủ nhà. • những tiêu chuẩn đối xử dành cho các nhà đầu tư nước ngoài • việc bảo hộ dành cho các nhà đầu tư nước ngoài bao gồm các quy định điều chỉnh việc tước quyền sở hữu và quốc hữu hóa; việc chuyển tiền; và giải quyết tranh chấp. Xu hướng tự do hóa khung chính sách FDI 80s • Nhóm chính sách FDI vòng trong • Nhóm chính sách FDI vòng ngoài Nhóm chính sách FDI vòng ngoài CÁC CHÍNH SÁCH TÁC ĐỘNG LÊN ỔN ĐỊNH KINH TẾ, CHÍNH TRỊ VÀ XÃ HỘI - Chính sách tiền tệ - Chính sách tài khóa - Chính sách tỷ giá hối đoái CHÍNH SÁCH THUẾ - Thuế quan - Ưu đãi thuế - Thuế doanh nghiệp và cá nhân Các chính sách "vòng ngoài" tác động đén FDI CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI - Thay thế nhập khẩu hay hướng vào xuất khẩu -Thành viên của các chương trình hội nhập khu vực CHÍNH SÁCH TƯ NHÂN HÓA - Có thể là một nhân tố quyết định quan trọng đối với dòng FDI vào 3 11/17/2020 3.2.3. Các yếu tố tạo điều kiện thuận lợi cho kinh doanh • Các hoạt động xúc tiến FDI: tạo lập hình ảnh, tạo lập và định hướng đầu tư, các dịch vụ tạo điều kiện cho đầu tư, các dịch vụ hậu đầu tư • Các ưu đãi đầu tư Trường hợp Công ty Honda Việt Nam • Công ty Honda Việt Nam là công ty liên doanh giữa Công ty Honda Motor Nhật Bản, Công ty Asian Honda Motor Thái Lan và Tổng Công ty Máy Động lực và Máy Nông nghiệp Việt Nam năm 1996 với chức năng sản xuất lắp ráp xe máy. Động cơ thâm nhập Việt Nam Bảng A.7 Mức độ sẵn có các nguồn tài nguyên thiên nhiên của một số quốc gia châu Á, Nguồn khoáng sản Sản phẩm nông nghiệp Việt Nam Bảng A.5 Một số chỉ tiêu quyết định dung lượng thị trường của một số quốc gia châu Á, 2006 Quốc gia Dân số (nghìn người) 1 53 31 GDP (triệu USD) GNI/người (USD) 222051 1.3 364258,8 1640,4 Malaysia 26686 2.1 156924,2 5880,4 Thái Lan 65233 0.7 206645,1 3167,8 Singapore 4484 3.3 132273,4 29499,6 Việtnam 84222 1.3 60965,2 723,9 Bảng A.14 Mức giá thuê văn phòng và thuê nhà ở tại một số thành phố lớn của châu Á, 2006 Văn phòng (USD/m2/tháng) Nhà cho người nước ngoài thuê (USD/tháng) Singapore (Singapore) 53 2900 Bangkok (Thái Lan) 14 1800 Kuala Lumpur (Malaysia) 13 1100 Jakarta (Indonesia) 25 2000 Hà Nội (Việt Nam) 45 3250 Tp.HCM (Việt Nam) 36 2500 Thành phố 1 Tốc độ tăng dân số(%) Indonesia Dự trữ năng lượng Quốc gia Thái Lan So sánh MTĐT của VN với 1 số quốc gia trong khu vực 16 3 Malaysia 1 3 19 Singapore 1 1 1 Nguồn: UNCTAD, FDI Compass, http://compass.unctad.org Nguồn: JETRO, The 17th Survey of Investment-Related Cost Comparision in Major Cities and Regions in Asia, March 2007, www.jetro.org 4 11/17/2020 Bảng A.2 Ma trận đánh giá về các quy định pháp lý về đầu tư của một số quốc gia châu Á, năm 2004 Bảng A.17 Chi phí viễn thông tại một số thành phố lớn trong khu vực châu Á, 2006 Thành phố Cước thuê bao điện thoại cố định (USD/tháng) Cước điện thoại quốc tế (gọi tới Nhật Bản trong 3 phút) Cước thuê bao điện thoại di động (USD/tháng) Singapore (Singapore) 8 1,1 18 Bangkok (Thái Lan) 2,28 1,7 27,5 1,5 8 Singapore Thái lan Malaysia Việt Nam Lĩnh vực hạn chế và cấm đầu tư 80 40 90 40 Tỷ lệ góp vốn 90 60 60 70 Quy định đất đai 50 80 90 70 Quy định về vốn đầu tư 90 80 80 70 Hình thức khuyến khích đầu tư 80 80 75 70 Thuế thu nhập doanh nghiệp 90 60 70 90 75 Chỉ tiêu đánh giá Kuala Lumpur (Malaysia) 9 Jakarta (Indonesia) 6,5 1,8 6 Huy động vốn tại chỗ 100 100 70 Hà Nội (Việt Nam) 1,8 1,8 4 Quản lý ngoại hối 100 70 70 70 Tp.HCM (Việt Nam) 1,8 1,8 4 Tổng điểm 680 570 605 555 1 3 2 4 Xếp hạng Nguồn: JETRO, The 17th Survey of Investment-Related Cost Comparision in Major Cities and Regions in Asia, March 2007, www.jetro.org Bảng A.3 So sánh tính hiệu quả của các chỉ tiêu về khung pháp lý FDI của một số quốc gia châu Á, năm 2004 Chỉ tiêu Việt Nam Malaysia Thái lan Singapor e Quy định tham gia 72 51 50 96 Quy định hoạt động 47 42 57 73 Quy định bảo vệ nhà đầu tư và chấm dứt hoạt động 66 87 81 Nguồn: Báo cáo điều tra các nước của tổ chức JETRO tháng 5/2005, www.jetro.org Bảng A.19 Chỉ số về tham nhũng tại một số quốc gia châu Á, năm 2006 Xếp hạng Điểm số Mức độ tin cậy Indonesia Quốc gia 130 2,4 2,2-2,6 Malaysia 44 5,0 4,5-5,5 Singapore 5 9,4 9,2-9,5 Thái Lan 63 3,6 3,2-3,9 Việt Nam 111 2,6 2,4-2,9 78 Nguồn: UNCTAD, FDI Scoreboard, www.compass.unctad.org Nguồn: Transparency International, www.transparency.org Bảng A.20 Mức độ bảo hộ đầu tư của một số quốc gia châu Á, năm 2007 Chỉ tiêu Indonesi Malaysi Singapor a a e Thái Lan Việt Nam Mức độ công khai thông tin 9 10 10 10 6 Mức độ trách nhiệm của giám đốc 5 9 9 2 0 Chỉ số độ đễ dàng các cổ đông có thể kiện 3 7 9 6 2 Chỉ số bảo hộ nhà đầu tư 5,7 8,7 9,3 6,0 2,7 Nguồn: World Bank, Doing business 2008, www.worldbank.org 5