Chương 4: WTO & FTA

THE WORLD TRADE ORGANIZATION NỘI DUNG 1. Lịch sử hình thành WTO 2. Chức năng 3. Các nguyên tắc chính 4. Sơ đồ tổ chức 5. Các hiệp định 6. Các vấn đề khác 2015 1 WTO là gì? • Tổ chức Thương mại Thế giới - WTO là gì? World Trade • Là một diễn đàn đàm phán. Khi các QG phải đối mặt với các rào cản thương mại và muốn dỡ bỏ chúng, các cuộc đàm phán thương mại đóng vai trò quan trọng trong việc tự do hoá TM. Nhưng WTO không chỉ có mục đích tự do hoá TM, đôi khi trong một số TH các quy định của WTO lại ủng hộ việc duy trì một số rào cản TM, chẳng hạn nhằm bảo vệ người tiêu dùng hoặc ngăn chặn lây lan bệnh tật… • Là một tập hợp các quy tắc… Mục tiêu của WTO là nhằm đảm bảo tất cả các cá nhân, DN hay chính phủ biết chính xác các quy tắc TM đang diễn ra và đảm bảo để họ tin rằng sẽ không có những sự thay đổi đột ngột về mặc chính sách. Nói cách khác, các quy tắc phải minh bạch và có thể dự đoán được. • WTO giúp giải quyết các tranh chấp (TM) It helps to settle disputes. Đây là khía cạnh thứ ba đầy quan trọng của WTO. Quan hệ TM thường đi kèm với các mâu thuẫn về lợi ích. Các hiệp định, bao gồm cả những thoả thuận rất khó khăn mới đạt được trong hệ thống WTO, đều cần được diễn giải đúng cách→ cần các quy trình khách quan, thống nhất và dựa trên cơ sở pháp để diễn giải. Organisation (WTO) ✓ Thành lập vào ngày 01/01/1995 ✓ Là kết quả của các vòng đàm phám Uruguay (1986-1994) ✓ Trụ sở đặt tại Geneva, Thuỵ Sĩ ✓ Số lượng thành viên: 161 quốc gia/vùng lãnh thổ (tính đến 26/04/2015) • Hiểu một cách đơn giản nhất: “[WTO là] một tổ chức quốc tế quản lý vấn đề về quy định thương mại giữa các quốc gia ở cấp độ toàn cầu ” (Nguồn: WTO) 1. Lịch sử WTO 1. Lịch sử WTO • Được thành lập vào 01/01/1995 theo Tuyên bố Marakes Ra đời năm 1995 ~ Nhưng không phải quá trẻ! • Là tổ chức quốc tế trẻ nhất Hệ thống thương mại này đã có một lịch sử gần nửa thế kỉ - Tiền thân của WTO – Hiệp định GATT 1948It • Có tiền thân là Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (General Agreement on Tariffs and Trade –GATT) • Kết thúc CTTG II, chủ nghĩa quốc tế lên ngôi nhằm củng cố hoà bình. • Nhằm tránh xung đột xuất phát từ CN dân tộc, các QG đã thành công trong việc thành lập: ▪ Liên Hợp Quốc (United Nations) (source: WTO) ▪ Các tổ chức thuộc hệ thống Bretton Woods ✓ Quỹ tiền tệ quốc tế - International Monetary Fund (IMF) ✓ Ngân hàng thế giới- World Bank 1. Lịch sử WTO 1. Lịch sử WTO • Tổ chức thứ 3 dự định thành lập chính là ITO • Bản nháp hiến chương ITO này rất tham vọng. Nó đề (International Trade Organization) nhằm phụ trách cập tới những vấn đề vượt ra ngoài lĩnh vực thương mảng thương mại của hợp tác kinh tế quốc tế, cùng với mại, bao gồm cả quy tắc về lao động, đầu tư quốc tế, 2 tổ chức B “Bretton Woods” là World Bank và IMF. dịch vụ • Có hơn 50 QG tham gia vào việc thành lập ITO như là một cơ quan đặc biệt của UN. • Mục đích: tránh các xung đột trong thương mại và CN bảo hộ • Hiến chương Havana (Havana Charter) về việc thành lập ITO đã hình thành vào tháng 03/1948 • Hiến chương này chưa bao giờ được Quốc hội Mỹ thông qua mặc dù chính phủ Mỹ là một trong những CP đi đầu trong việc kiến tạo ITO. 1. Lịch sử WTO • Trong khi các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn, từ năm 1946, 23 thành viên đã nhóm họp lại đàm phán nhằm cắt giảm và ràng buộc các dòng thuế quan (23 thành viên này được coi là 23 thành viên sáng lập). • Mục đích: Đạt được một cú hích sớm trong tiến trình tự do hoá TM và chấm dứt chủ nghĩa bảo hộ. • Các nước này đã đạt đượt đồng thuận trong việc đồng ý tự do hoá 1/5 lượng thương mại thế giới và công nhận một số quy tắc trong bản nháp của Hiến chương ITO. Hiệp định GATT 1947 – Tiền thân của WTO • Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (The General Agreement on Tariffs and Trade -GATT 1948) nhằm xác lập các quy tắc quốc tế quản lý thương mại hàng hoá. • Những nước áp dụng GATT trở thành các thành viên Hiệp định. • GATT hoạt động mà không cần một cơ chế tổ chức chính thức. • GATT tập trung vào việc cắt giảm thuế quan có đi có lại, sau này được mở rộng sang các lĩnh vực TM có liên quan khác, đặc biệt là lĩnh vực các hàng rào phi thuế. 1. Lịch sử WTO Hội nghị Bộ trưởng -Ministerial Conferences • Khi Hiến chương Havana thất bại, GATT trở thành công cụ đa phương duy nhất quản lý TM quốc tế từ năm 1948 cho đến khi + Singapore (1996) WTO ra đời vào năm 1995. + Geneva (1998) • Một loạt các cuộc đàm phán TM đã được tiến hành trong khuôn khổ GATT nhằm tự do hóa TM. • Tính đến vòng đàm phán Uruguay - vòng thành lập ra WTO vào 01/01/1995, thì đã có Tổng cộng 8 vòng đàm phán TM được diễn ra → WTO: là tổ chức quốc tế duy nhất phụ trách các quy tắc toàn + Seattle (1999) + Doha, Qatar (2001) + Cancun, Mexico (2003) + Hong Kong, China (2005) + Geneva 2009 + Geneva 2011 + Bali 2013 cầu về thương mại giữa các nước. 4 Havana Conference 1947 GATT entered into force Annecy 1948 Torquay Năm Địa điểm /Tên Chủ đề 1950 1947 Geneva Thuế quan 23 Geneva 1956 1949 Annecy Thuế quan 13 “Dillon Round” 1951 Torquay Thuế quan 38 60-61 1956 Geneva Thuế quan 26 “Kennedy Round” 64-67 1960-1961 Geneva (Dillon Round) Thuế quan 26 73-79 1964-1967 Geneva (Kennedy Round) Thuế quan và Biện pháp chống bán phá giá 62 “Uruguay Round” 86-93 1973-1979 Geneva (Tokyo Round) 102 Marrakesh Conference 1994 Thuế quan, biện pháp phi thuế, quy tắc, dịch vụ, sở hữu trí tuệ 1995 Doha Development Agenda 2001-... 1986-1994 Geneva (Uruguay Round) Thuế quan, biện pháp phi thuế, quy tắc, dịch vụ, sở hữu trí tuệ, giải quyết tranh chấp, dệt may, nông nghiệp, thành lập WTO,v..v 123 WTO established Các vòng đàm phán “Tokyo Round” 1948 Vòng đàm phán Uruguay (1986-1994) • Kết quả của Vòng đàm phán Uruguay được ký kết vào năm 1994 ở Marrakech, Marocco. Tổ chức thương mại TG WTO được thành lập vào 01/01/1995 theo Hiệp định thành lập WTO. • Quy mô được mở rộng đáng kể: từ TM hàng hoá (GATT) mở rộng sang TM dịch vụ (GATS) và thương mại liên quan sở hữu trí tuệ (TRIPS). • Quy tắc “ Single Undertaking”: Các vòng đàm phán GATT Số nước 5 Vòng đàm phán thứ 9 - DOHA (2001- nay) • Từ 2001-nay: là vòng đàm phán gần đây nhất và hiện vẫn chưa kết thúc • Vòng đàm phán Doha bắt đầu từ một hội nghị cấp bộ trưởng tổ chức ở Doha, Qatar. • Doha Development Agenda (DDA) 2. Chức năng của WTO WTO và GATT • Quản lý các Hiệp định của WTO và thuận lợi hoá việc thực thi các hiệp định. • AGREEMENT ESTABLISHING WTO Umbrella Tạo ra một diễn dàn cho việc đàm phán thương mại giữa các thành viên Hàng hoá Dịch vụ Sở hữu trí tuệ về vấn đề trong các hiệp định và thúc đẩy tự do hoá thương mại giữa các Nguyên tắc cơ bản GATT GATS TRIPS thành viên Chi tiết Các thoả thuận và phụ lục về hàng hoá khác Phụ lục về dịch vụ Cam kết tiếp cận thị trường • viên Lộ trình cam kết của Lộ trình cam kết của các nước các nước (và miễn trừ MFN) Giải quyết tranh chấp Minh bạch hoá Chịu trách nhiệm giải quyết các khác biệt và tranh chấp giữa các thành • Chịu trách nhiệm đánh giá theo định kỳ các chính sách thương mại của các thành viên GIẢI QUYẾT TRANH CHÂP BÁO CÁO CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI • Cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo cho các nước đang phát triển • Hợp tác với các tổ chức quốc tế khác trong các vấn đề có có đồng lợi ích Source: WTO Xu thế đi xuống của các nước giàu In current USD 90.00 70.00 80.00 60.00 30.00 10.00 10.00 - - Share of world GDP at PPP, OECD Share of world GDP, at PPP, non-OECD 2008 2010 2012 20.00 1960 1963 1966 1969 1972 1975 1978 1981 1984 1987 1990 1993 1996 1999 2002 2005 2008 2011 20.00 2004 2006 30.00 40.00 1998 2000 2002 40.00 50.00 1994 1996 50.00 Share of world GDP, constant dollars, OECD Share of world GDP, constant dollars, non-OECD 1988 1990 1992 60.00 1982 70.00 1980 2015 At PPP 1984 1986 Trade among and between North - South Source: JM Grether and N Mathys (2006), “Is the World‟s Economic Center of Gravity Already in Asia?”, mimeo, Univ. of Lausanne 10 11 WTO với tư cách một nơi giải quyết tranh chấp và cơ quan giám sát Cơ chế giải quyết tranh chấp của DSB (Dispute Settlement Body) – 5 bước 1. Tư vấn, môi giới, trung gian, hoà giải Giải quyết tranh chấp(2): các bước chính Tư vấn (60 ngày) 2. Thành lập Ban hội thẩm và tiến hành các thủ tục tố tụng DSB thành lập ban hội thẩm 3. Cơ quan Phúc thẩm 4. Xem xét và áp dụng báo cáo của ban hội thẩm hoặc ban phúc phẩm của DSB Xem xét của ban hội thẩm Nếu báo cáo kết luận rằng một hành động thương mại vi phạm một hiệp định đã được ký kết, ban hội thẩm /phúc thẩm phải đề nghị nước thành viên có liên Ban hội thẩm rà soát, soạn thảo báo cáo (6-9 tháng ) quan đó điều chỉnh lại hành động thương mại sao cho tuân thủ với hiệp định đó. Việc áp dụng báo cáo của ban hội thẩm/phúc thẩm của DSB là tự động. 5. Việc thực hiện báo cáo của các thành viên - Tuân theo - Đàm phán việc đền bù ( tự nguyện, các bên cùng chấp nhận) - Hành động trả đũa (đình chỉ việc nhượng bộ/nghĩa vụ) • Báo cáo được công bố trên ngôn ngữ chính thức của WTO Cơ chế xem xét lại chính sách thuơng mại – định kỳ xem xét lại CSTM Tham khảo: Xem xét lại của cơ quan phúc thẩm, báo cáo (60-90 ngày) DSB thông qua báo cáo của ban hội thẩm/phúc thẩm (60 ngày) Báo cáo được thông báo tới các bên rồi sau đó chuyển tới các nước thành viên Báo cáo được gửi đi viết bằng ngôn ngữ chính thức của WTO 13 http://www.trungtamwto.vn/wto/gioi-thieu-co-che-giai-quyet-tranh-chap/trinh-tu-giai-quyet-tranh-chap 3. Cấu trúc tổ chức của WTO • 3. Cấu trúc tổ chức của WTO Hội nghị Bộ trưởng - Cơ quan quyền lực cao nhất trong việc ra quyết định (diễn ra 2 năm 1 lần). Thành phần: đại diện cấp bộ trưởng. • Hội nghị Bộ trưởng Hội đồng chung – performs hoạt động với chức năng như các cuộc hội thảo giữa các hội nghị bọ trưởng và có các nhiệm vụ cụ thể được giao phó bởi các hiệp định Hội đồng chung WTO. Thành phần: đại diện các chính phủ. • Hội đồng chung cũng được nhóm họp với chức năng như cơ quan giải quyết tranh • TNC DSB TPRM chấp và cơ quan xem xét chinh sách thương mại. • Các hội đồng như TM hàng hoá, TM dịch vụ, TRIPS báo cáo trực tiếp và hỗ trợ cho Hội đồng chung. • Hội đồng TM hàng hoá Hội đồng về TM dịch vụ Goods Committees Annex 1A, WTO Agreement Các uỷ ban dịch vụ Các uỷ ban về những vấn đề chuyên biệt thuộc các Hội đồng và Uỷ ban về các Hiệp định đa biên Các nước thành viên- các nước phát triển, đang phát triển, kém phát triển và các nền kinh tế chuyển đổi. Quyết định được lập thông qua cơ chế đồng thuận. If Nếu không thể nào đạt được đồng thuận, quyết định sẽ được thành lập dựa vào biểu quyết đa số. Hôi đồng về TRIPS • Uỷ ban TM & môi trường • Uỷ ban TM & phát triển • Uỷ ban BOP • Uỷ ban Ngân sách, Tài chính & Quản trị