Chương 8: TNCs - Đầu tư quốc tế FTU

3/12/2025 Nội dung chương Chương 8 Các TNCs trong hoạt động đầu tư quốc tế • 8.1. Khái niệm về TNC • 8.2. Chiến lược hoạt động của các TNCs • 8.3. Vai trò của các TNCs • 8.4. Tác động của TNCs • 8.5. Hoạt động của TNCs tại 1 số quốc gia 8.1. Khái niệm • Có 2 quan điểm được đưa ra: hợp tác và quyền sở hữu • “Một TNC là một công ty có quyền lực để phối hợp và quản lý hoạt động tại nhiều hơn một quốc gia, ngay cả khi công ty này không sở hữu các hoạt động đó” (Peter Diken, 1998) • Công ty quốc tế (International Corporation), công ty toàn cầu (Global Corporation), Công ty đa quốc gia (Multinational Corporation-MNC) và công ty siêu quốc gia (Supra-national Corporation ) • “Một tổ chức kinh doanh gồm nhiều thực thể nằm ở hai hay nhiều nước, không xét đến hình thức pháp lý và lĩnh vực hoạt động, miễn là các thực thể này vận hành theo một hệ thống ra quyết đinh, một chế độ chính sách và một chiến lược chung. Qua đó, các thực thể này là những mắt xích của một chế độ sở hữu, chúng ảnh hưởng đến hoạt động của nhau. Đặc biệt chúng có chia sẻ một nguồn tri thức, nguồn lực và trách nhiệm trong việc thực hiện mục tiêu cuối cùng” (UNCTAD, 1999) • Các TNC là các doanh nghiêp có tư cách pháp nhân hoặc không có tư cách pháp nhân bao gồm các công ty mẹ và các công ty con nước ngoài của chúng. Công ty mẹ được định nghĩa như các công ty kiểm soát tài sản của những thực thể kinh tế khác ở nước ngoài, thường được thực hiện thông qua việc sở hữu một tỷ lệ vốn góp nhất định. Tỷ lệ vốn góp với 10% hoặc cao hơn các cổ phiếu thường hoặc quyền biểu quyết trong một doanh nghiệp có tư cách pháp nhân hoặc mức tương đương trong một doanh nghiệp không có tư cách pháp nhân, thường được coi là ngưỡng để có thể kiếm soát tài sản. 1 3/12/2025 8.2. Chiến lược của TNCs • - Một công ty con là một doanh nghiệp có tư cách pháp nhân tại nước chủ nhà trong đó công ty mẹ sở hữu trực tiếp nhiều hơn 50% quyền biểu quyết của các cổ đông và có quyền chỉ định hoặc bãi bỏ phần lớn thành viên của cơ quan quản trị, quản lý hay giám sát. • - Một doanh nghiệp liên kết là một doanh nghiệp có tư cách pháp nhân tại nước chủ nhà trong đó công ty mẹ sở hữu tổng số không ít hơn 10% nhưng không nhiều hơn 50% quyền biểu quyết của các cổ đông. • - Một chi nhánh là một doanh nghiệp không có tư cách pháp nhân tại nước chủ nhà thuộc sở hữu toàn bộ hoặc một phần của công ty mẹ. • Chiến lược thành lập công ty con tự chủ • Chiến lược hội nhập đơn giản • Chiến lược hội nhập phức hợp Chiến lược tự chủ Công ty mẹ Công ty mẹ Công ty con Công ty con hoặc Nhà thầu phụ Công nghệ, , NVL, vốn Nhà thầu phụ Nhà thầu phụ Nhập khẩu Nhà cung cấp Nước chủ đầu tư Nước chủ đầu tư Nước chủ nhà Nước thứ ba Nước chủ nhà Theo phạm vi địa lý của chiến lược sản xuất quốc tế Công ty mẹ Công ty con Nước chủ đầu tư Thực hiện các chức năng Nước chủ nhà Công ty con Hàng hoá và dịch vụ Nước thứ ba Nước chủ nhà 2 3/12/2025 Chiến lược đa thị trường nội địa (Multi-domestic strategies) Động cơ • Một công ty con chủ yếu phục vụ thị trường của nước chủ nhà trong khi công ty mẹ kiểm soát nhiều công ty con tại các thị trường khác nhau. → Động cơ chiến lược • Sức ép nhu cầu địa phương cao → Cá biệt hóa sản phẩm và marketing • Chevrolet, Oldsmobile, Buick, Cadilac Saab, Hummer, Saturn • Tối đa nhu cầu địa phương • Sức ép chi phí thấp Chiến lược đa thị trường nội địa 13091nganhanghoigiao Chiến lược toàn cầu • Các công ty hướng đến chiến lược sản xuất các sản phẩm tiêu chuẩn hóa trên toàn cầu → Động cơ 3 3/12/2025 • Cắt giảm chi phí → Tìm kiếm lợi thế của các quốc gia • Intel có 99.000 nhân viên tại 199 văn phòng và cơ sở sản xuất kinh doanh trên toàn cầu. • Công ty có cơ sở tại Trung Quốc , Costa Rica , Malaysia , Israel , Ireland , Ấn Độ , Nga và Việt Nam , 63 quốc gia và vùng quốc tế. Chiến lược quốc tế • Sức ép cắt giảm chi phí cao • Sức ép nhu cầu địa phương thấp • Cố gắng tạo giá trị bằng cách chuyển kỹ năng và sản phẩm có giá trị sang thị trường nước ngoài nơi mà thiếu những sản phẩm đó → Động cơ • Mở rộng thị trường • Sức ép chi phí và nhu cầu địa phương thấp 4 3/12/2025 Chiến lược đa quốc gia • Động cơ: sức ép chi phí cao, nhu cầu địa phương cao • Sản phẩm • Phân phối • Marketing 8.3. Vai trò của các TNCs • Mạng lưới các TNC càng ngày càng mở rộng và lớn mạnh • TNC thúc đẩy hội nhập quốc tế • TNC chiếm một tỷ trọng lớn thương mại thế giới Vai trò của TNCs trong thúc đẩy FDI và thương mại toàn cầu Năm Số lượng TNCs Số lượng chi nhánh 1990 37,000 170,000 2000 63,000 690,000 2010 82,000 810,000 2020 100,000 1,100,000 2023 110,000 1,200,000 TNCs là nguồn chính của FDI Các TNCs thường đầu tư vào nhiều quốc gia thông qua FDI để xây dựng cơ sở sản xuất, chi nhánh, và văn phòng. Năm 2021, TNCs chiếm khoảng 80% dòng FDI toàn cầu, theo Báo cáo Đầu tư Thế giới của UNCTAD. TNCs đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và thương mại toàn cầu. Các TNCs thường đầu tư vào nhiều quốc gia thông qua FDI để xây dựng cơ sở sản xuất, chi nhánh, và văn phòng. Năm 2021, FDI toàn cầu đạt 1.65 nghìn tỷ USD, với phần lớn dòng vốn đầu tư đến từ các TNCs. preencoded.png Tập đoàn công nghệ như Apple hay Samsung đầu tư hàng tỷ USD vào các cơ sở sản xuất ở các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam, và Ấn Độ. preencoded.png 5