Lý thuyết tham khảo TLUD - Tâm Lý Ứng Dụng UEL

lOMoARcPSD| 61649839 CÁCH HÌNH THÀNH TÂM LÝ: Con người có hiểu biết → nhận biết → tâm lý ⇒ Hiện tượng tâm lý là hiểu biết của con người về hiện thực khách quan ⇒ Phản ánh hiện thực khách quan ⇒ hiểu biết hiện thực khách quan ⇒hiện tượng tâm lý HOẠT ĐỘNG TÂM LÝ: Những hiện tượng tâm lý, quy luật tâm lý chung của con người diễn ra trong cuộc sống hằng ngày và tham gia hd khác nhau GIÁC QUAN: chuỗi hoạt động thần kinh đem tất cả các thông tin bên ngoài vào để não xử lý PHẢN ÁNH: quá trình các vật chất tác động qua lại lẫn nhau để lại dấu vết tác động lên nhau HIỆN THỰC KHÁCH QUAN: những svht tồn tại ngoài ý muốn của con người, cả sự vật diễn ra trong cơ thể cá nhân những hiện tượng sinh lý con người xảy ra⇒ khách quan 1 hành động⇒ nguyên nhân nảy sinh và kết thúc 1 hiện tượng tâm lý là 1 điều gì đó khách quan HIỆN TƯỢNG TÂM LÝ: hiện tượng được nảy sinh bằng hoạt động sống của mỗi người, gắn liền với quan hệ xã hội THUỘC TÍNH: những bộ phận tham gia vào tạo nên HTKQ Con người: vừa là thực thể tự nhiên vừa là thực thể xã hội Cá tính là thuật ngữ dùng để chỉ cái đơn nhất cái độc đáo trong tâm lý hoặc sinh lý của cá thể động vật hoặc cá thể người Nhu cầu: sự đòi hỏi tất yếu mà con người thấy cần thỏa mãn để tồn tại và phát triển Hứng thú: thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào đó vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống vừa có khả năng mang lại khoái cảm cho cá nhân Lý tưởng: một mục tiêu cao đẹp một hình ảnh mẫu mực tương đối hoàn chỉnh có suất luôn lôi cuốn con người vươn tới nó CHỦ THỂ: tâm lý người này khác với tâm lý người kia phản xạ: phản ứng của con người truớc tác động bên ngoài phản xạ có đk: là SINH LÝ: vai trò của thần kinh và não đem in4 từ bên ngoài vào, nhận ra đó là j thì đó là tâm lý cơ chế của phản xạ có đk Bài 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TÂM LÝ NGƯỜI tâm lý người là p/anh kq vào não, mang tính chủ thể và mang bản chất xã hội: đặc điểm của tâm lý người I) Khoa học về tâm lý lOMoARcPSD| 61649839 a) Đối tượng: các hiện tượng tâm lý với tư cách là một hiện tượng tinh thần do TGKQ tác động vào con người sinh ra, gọi chung là các hoạt động tâm lý. Tâm lý học nghiên cứu sự hình thành vận hành và phát triển của hoạt động tâm lý. b) Nhiệm vụ: - Nghiên cứu bản chất của hoạt động tâm lý cá nhân về mặt số lượng và chất lượng - Phát hiện các quy luật hình thành, phát triển tâm lý - Tìm ra cơ chế của các hiện tượng tâm lý ⇒ Đưa ra giải pháp hữu hiệu cho việc sử dụng tâm lý trong nhân tố con người một cách hiệu quả nhất. c) Phương pháp nghiên cứu: - Quan sát: tri giác có chủ định nhằm xác định các đặc điểm của đối tượng thông qua hành động, cử chỉ, lời nói,... → Hạn chế: mất thời gian, tốn công sức - Tác dụng: cho phép nghiên cứu các hoạt động tâm lý một cách khách quan, trung thực. - Các hình thức: quan sát trực tiếp, gián tiếp, có tham dự, không tham dự. - Thực nghiệm: quá trình tác động vào đối tượng một cách chủ động, lặp đi lặp lại nhiều lần - Test: phép thử “đo lường” được chuẩn hóa trên một số người đủ tiêu chuẩn - Đàm thoại (trò chuyện): đặt câu hỏi cho đối tượng và dựa vào thông tin thu thập được để nghiên cứu - Điều tra: dùng một số câu hỏi nhất định để thu thập ý kiến chủ quan từ nhiều đối tượng - Nghiên cứu sản phẩm hoạt động của con người - Nghiên cứu trường hợp điển hình Tâm lý người: Phản ánh HTKQ vào não - tổ chức cao nhất của vật chất, mang II) tính chủ thể và bản chất Xã hội - Phản ánh là thuộc tính chung của mọi vật chất ⇒ não cũng có thuộc tính phản ánh (mọi svht tác động vào não thì để lại dấu viết tác động ở não) - Phản ánh là thuộc tính chung của mọi vật chất. VD: Phấn viết lên bảng để lại vết phấn, bảng đen làm mòn viên phấn - Dạng phản ánh: + Lý (Thấy ảnh của mình trong gương =>khúc xạ AS) + Hóa (hai chất tác động vào nhau sinh ra pưhh) lOMoARcPSD| 61649839 + Sinh (Cây luôn hướng về phía ASMT) + Tâm lý (sinh động và luôn biến đổi) biến đổi theo giới tính, độ tuổi, trình độ nhận thức,... Vd: Nam, Nữ mặt tâm lý như nhau, chỉ khi nào bọn trẻ phát hiện ra nó có cái không giống với đứa kia và ngược lại => tâm lý phân ra thành giới tính châm cứu: sự phân hóa chức năng của tkinh méo miệng: ảnh hưởng dây tkinh s7⇒dựa vào chuyên môn hóa để châm cứu dây thần kinh của người and animal có the same function đều tiếp nhận tác động, xli in4, truyền ra các cơ gân khớp xương A với tư cách hiện tượng khách quan, tác động vào não qua …thần kinh thị giac (nhờ có các giác quan) đem in4 vào não==> sinh lý hiểu biết , nhận biết in4⇒tâm lý nảy sinh hiện tượng tâm lý, đầu tiên là nhận thức, trên cs px có dk là hd tkinh dưới pxa co dk phản ánh: msvt thì đều để lại tác động của nó trên não, dấu vết tác động của A dc lưu lại trên não, dưới hình thức là hình ảnh, mùi,... hình ảnh là dấu vết của htkq lưu lại trên não - Thực chất hiện tượng tâm lý chính là hiểu biết của con người về hiện thức kquan - Tâm lý : phản ánh hthuc kq vào não - Phản ảnh htkq = hiểu biết hiện thực kquan=tâm lí - Chủ thể: hiểu biết về HTKQ ở mỗi cá nhân là khác nhau. vd: đưa bài giảng khoa học đến hsinh ⇒kquan, tiếp nhận và xử lí in4: in4 được đưa vào ko ai cũng hỉu như nhau tính cụ thể: về cảm nhận, sinh động não: khác cân nặng, cùng thể tích, nhỏ nhất 900gr, nặng nhất 2k2, ngoài này là não ko bth công việc thần kinh: tiếp nhận, trả lời inf TÂM LÝ NGƯỜI PHẢN ÁNH HTKQ VÀO NÃO - Kiểu hoạt động thần kinh cấp cao (hoạt động của tbao thần kinh đảm bảo mqh với mtr bên ngoài): lOMoARcPSD| 61649839 khả năng tiếp nhận tác động từ bên ngoài vào và phản ứng trở lại đối với tác động ấy ở thần kinh mỗi người khác nhau về cường độ,nhịp độ và tốc độ A từ trong trường đi ra ngoài cổng, tkinh tnhan loại 1, anh B loại 2. Đến 1 lúc giáp mặt nhau. A kêu B là đồ đểu, xấu xa rùi đi mất ra tận cổng trường rồi. Sau khi nghe xg, B 30s nhăn mặt rồi giật mình, B lúc này đã có tâm lý, hoàn thành tiếp nhận thông tin, sau đó phản ứng lại. Mún đấm nhưng ko kịp vì a A ra ngoài cổng r. ⇒Kiểu thần kinh ảnh hưởng tới tri thức, hành động ,... - Kiểu hoạt động thần kinh cấp thấp (hoạt động của tbao thần kinh đảm bảo mqh giữa các bộ phận trong cơ thể với nhau) - Não mỗi người khác nhau về trọng lượng và kiểu hoạt động thần kinh cấp cao ⇒làm ảnh hưởng đến tốc độ hình thành hiện tượng tâm lý và hành vi ứng xử của con người. - Não (nơi duy nhất sinh ra tâm lý): tổ chức thần kinh tập trung thành trung khu, có sự phân hóa chức năng trả lời kích thích gián tiếp (thần kinh về thính chuyên tiếp nhận thông tin về âm thanh, nghe,...) (Phản xạ có điều kiện) ⇒hd chính là PHẢN XẠ - Não là vật chất => tính phản ánh (mọi sv tác động lên não đều để lại dấu vết trên não) VD: nhéo => da nhận thông tin => theo đường dây thần kinh hướng tâm truyền tới trung ương thần kinh => mạc giác ở não xử lý thông tin => ra li tâm đến các khớp xương => né, rụt tay lại ● Tại sao tâm lý người là phản ánh hiện thực khách quan vào não? Hiện thực khách quan → giác quan → não → hoạt động → hình ảnh hiện thực khách quan (dấu vết của hiện thực khách quan tác động vào não còn lưu lại trên não) hiện tượng khác quan khác nhau⇒hiện thực vào não khác nhau⇒htuong tâm lý khác nhau thời điểm, ko gian, trạng thái chủ thể,..==> hiện tượng tâm lý khác nhau mà nguồn gốc là từ hiện tượng khác nhau⇒nguyên nhân do môi trường xã hội⇒mtruong xã hội đi vào não thông qua lăng kính chủ quan của mỗi người có những htkq có trong mtruong xã hội, sp lao đong chỉ có con người hiểu và phản ánh được lOMoARcPSD| 61649839 xã hội nào thì con người mang tâm lý ấy TÂM LÝ NGƯỜI MANG TÍNH CHỦ THỂ: tâm lý người này khác tâm lý người kia ⇒hiểu biết về HTKQ của người này khác hiểu biết về HTKQ của người kia Thời điểm, trạng thái cơ thể, chủ thể khác nhau thì xuất hiện những hiện tượng tâm lý khác nhau Các mức độ sắc thái tâm lý khác nhau thì chủ thể tỏ thái độ hành vi ứng xử khác nhau TÂM LÝ NGƯỜI MANG BẢN CHẤT XÃ HỘI (có những HTKQ chỉ có con người mới phản được mà động vật ko phản ảnh được, đó là những HTKQ được hình thành trong môi trường xh) Điều kiện sống: - Tự nhiên: điều kiện địa lý, khí hậu, thiên nhiên,.. => con người ko tạo ra được (4 mùa Xuân Hạ Thu Đông, Mùa mưa mùa khô) - Xã hội: giai cấp, phong tục tập quán, tầng lớp, thể chế, dân tộc,... => con người có thể tạo ra được ⇒ Muốn phản ánh những HTKQ có trong mtr xã hội thì con ng BẮT BUỘC sống trong xh loài người - Mỗi cá thể người khi sinh ra phải được sống trong môi trường xã hội để: + Thông qua hoạt động: con người lĩnh hội tri thức để hiểu biết thế giới xung quanh. + Thông qua giao tiếp : con người hiểu và sử dụng được tất cả các sản phẩm do loài người làm ra => ĐK sống khác nhau thì lối sống, suy nghĩ, tư tưởng, hành vi ứng xử của con người sẽ khác nhau - Ngoài việc phản ánh những sự vật hiện tượng có trong tự nhiên (giống như động vật) con người có phản ánh những gì diễn ra trong môi trường đó VD: Có một đống lửa, con ng dùng xô tạt nước vào đống lửa đó => con khỉ học theo cũng cầm xô tạt nc. Trường hợp khác, cũng có một đống lửa và bên cạnh là cái xô, tuy nhiên cái xô ko có nc, con khỉ vẫn tiếp tục cầm xô tạt nhưng ko dập được lửa => con người có hành động múc nước từ sông (do con người có tri thức khoa học, biết mối quan hệ giữa nước và lửa và không cần ng khác làm mẫu mà con khỉ ko thể hiểu đc) lOMoARcPSD| 61649839 - Tâm lý người hình thành phát triển và biến đổi cùng với sự phát triển của lịch sử cá nhân, lịch sử dân tộc và lịch sử cộng đồng tâm lý người mang dấu ấn của lịch sử xã hội xã hội văn minh, tiến bộ thì lối sống, suy nghĩ… của con người văn minh; xã hội lạc hậu thì tâm lý con người lạc hậu - Tâm lý của mỗi người không phải sự “copy” máy móc những kinh nghiệm lịch sử- xã hội mà nó bị thay đổi, biến đổi thông qua đời sống tâm lý cá nhân III) CÁC LOẠI HIỆN TƯỢNG TÂM LÝ định hướng thúc đẩy điều chỉnh, điều khiển ⇒hvi, hdong của con người khăn lau⇒tkinh định hướng não tiến tới khăn lau chưa làm nhưng hình ảnh kết quả đã tồn tại dưới hình ảnh trong não, nhờ hd tâm lý tưởng tượng xây⇒trc khi diễn ra xây thì ngôi nhà có mấy tầng, ra sao thì con người đã tưởng tượng hinhd ảnh ngôi nhà trong não⇒chủ nhà đưa ý tưởng cho ktsu vẽ bản vẽ Hành động diễn ra theo chiều hướng nào thì hoàn toàn phụ thuộc vào mục đích, tình cảm 1. Chức năng của hiện tượng tâm lý - Định hướng cho hành vi, hoạt động (xác định mục tiêu) - Điều khiển hoạt động như đã tính (đôn đốc) - Điều chỉnh, uốn nắn hoạt động phù hợp với mục tiêu đã định với hoàn cảnh thực tế (uốn nắn) 2. Phân loại hiện tượng tâm lý Quá trình tâm lý Thuộc tính tâm lý Trạng thái tâm lý Hiện tượng tâm lý diễn ra trong thời gian tương đối ngắn, có mở đầu, diễn biến, kết thúc rõ ràng → biến tác động bên ngoài thành hình ảnh tâm lý → Biểu thị vui mừng, tức giận, dễ chịu, nhiệt tình hay thờ ơ… Ba giai đoạn: quá trình nhận thức (cảm giác, tri nhớ, tri giác,tư duy, tưởng tượng), quá trình xúc cảm và quá trình ý chí - hành động Hiện tượng tâm lý lặp đi lặp lại thường xuyên diễn ra trong một thời gian dài trong điều kiện nhất định, khó hình thành và khó mất đi → phân biệt người này với ng khác Gồm: xu hướng, tính cách, khí chất, năng lực - mang tính bền vững: tình bạn, đồng nghiệp,..==> tình cảm Hiện tượng tâm lý luôn đi kèm với hiện tượng tâm lý khác, diễn ra trong thời gian tương đối đài, mở đầu kết thúc không rõ ràng, giúp cho quá trình tâm lý diễn ra hqua hơn vd: nghi ngờ, chú ý VD: Kho cá - Quá trình tâm lý