Các câu hỏi ôn tập tự luận STKN - Sáng Tạo Khởi Nghiệp UEL

ÔN TẬP TỰ LUẬN STKN Câu 1: Tư duy Khởi nghiệp và Nhận diện cơ hội Câu hỏi: Phân tích định nghĩa về tinh thần khởi nghiệp của Giáo sư Howard Stevenson: "Sự dấn thân theo đuổi cơ hội mới vượt quá các nguồn lực bị kiểm soát". Theo bạn, sự khác biệt cốt lõi giữa một nhà quản trị truyền thống và một nhà khởi nghiệp trong việc sử dụng nguồn lực là gì?. Để một ý tưởng kinh doanh trở thành một "cơ hội" khả thi, nó cần hội đủ những đặc điểm cốt lõi nào?. Trả lời: Tinh thần khởi nghiệp theo Howard Stevenson là sự dấn thân theo đuổi cơ hội mới vượt quá các nguồn lực đang kiểm soát. Điều này cho thấy nhà khởi nghiệp tập trung vào cơ hội trước, sau đó tìm cách huy động các nguồn lực cần thiết để thực hiện. Trong khi đó, nhà quản trị truyền thống thường dựa trên nguồn lực hiện có để lập kế hoạch và tối ưu hoạt động. Vì vậy, khác biệt cốt lõi là nhà khởi nghiệp linh hoạt huy động nguồn lực bên ngoài, còn nhà quản trị chú trọng kiểm soát và sử dụng hiệu quả nguồn lực sẵn có. Một ý tưởng chỉ trở thành cơ hội khi xuất phát từ nhu cầu hoặc vấn đề thực tế của khách hàng. Đồng thời, ý tưởng phải tạo ra giá trị, có thị trường, khả thi về nguồn lực và có khả năng sinh lợi. Ngoài ra, thời điểm thị trường phù hợp cũng là yếu tố quan trọng để biến ý tưởng thành một cơ hội kinh doanh thực sự. Câu 2: Tư duy Thiết kế (Design Thinking) Câu hỏi: Trình bày 5 giai đoạn của quy trình Tư duy thiết kế theo mô hình của Trường Stanford. Tại sao giai đoạn Thấu cảm (Empathize) lại được coi là nền tảng để giải quyết các vấn đề phức tạp?. Hãy giải thích cách sử dụng công cụ Bản đồ thấu cảm (Empathy Map) để tìm ra nhu cầu thực sự của khách hàng. → Quy trình Tư duy thiết kế theo mô hình Stanford gồm 5 giai đoạn: Thấu cảm (Empathize), Xác định vấn đề, Hình thành ý tưởng, Tạo mẫu và Kiểm thử (Test). Trong đó, Thấu cảm là nền tảng vì giúp doanh nghiệp hiểu sâu nhu cầu, cảm xúc, hành vi và khó khăn thực sự của khách hàng thay vì chỉ dựa trên giả định. Đặc biệt với các vấn đề phức tạp, việc hiểu đúng con người giúp xác định đúng vấn đề cần giải quyết. Bản đồ thấu cảm (Empathy Map) là công cụ giúp tổng hợp thông tin về khách hàng qua các khía cạnh như Nói, Nghĩ, Làm và Cảm nhận. Khi xây dựng bản đồ, cần thu thập thông tin từ phỏng vấn, quan sát hoặc khảo sát khách hàng rồi điền các dữ liệu tương ứng. Từ đó, doanh nghiệp có thể phát hiện những nỗi đau (Pain), khó khăn và mong muốn/lợi ích (Gain) mà khách hàng thực sự quan tâm. Nhờ vậy, doanh nghiệp có cơ sở xác định đúng nhu cầu và thiết kế giải pháp phù hợp với khách hàng hơn. Câu 3: Kỹ thuật Kích não và Giải quyết vấn đề Câu hỏi: Trong quá trình thảo luận nhóm, làm thế nào để vận dụng phương pháp "Sáu chiếc mũ tư duy" của Edward de Bono nhằm đánh giá một dự án đầu tư mới?. Hãy phân tích vai trò của Mũ Xanh Dương trong việc điều phối và tóm tắt kết quả cuối cùng của buổi thảo luận đó. → Phương pháp Sáu chiếc mũ tư duy giúp nhóm đánh giá dự án đầu tư từ nhiều góc độ khác nhau thay vì chỉ tập trung vào một quan điểm. Mũ Trắng phân tích dữ liệu, chi phí, doanh thu; Mũ Đỏ thể hiện cảm xúc và trực giác; Mũ Đen nhận diện rủi ro và hạn chế; Mũ Vàng tìm kiếm lợi ích và cơ hội; Mũ Xanh Lá đề xuất các ý tưởng và giải pháp mới. Mũ Xanh Dương giữ vai trò điều phối toàn bộ quá trình, xác định mục tiêu, thứ tự sử dụng các mũ và đảm bảo cuộc thảo luận đi đúng hướng. Cuối buổi, Mũ Xanh Dương tổng hợp các ý kiến từ năm chiếc mũ còn lại, đối chiếu lợi ích, rủi ro, dữ liệu và các phương án sáng tạo. Từ đó, nhóm có thể đưa ra kết luận như nên đầu tư, điều chỉnh dự án trước khi đầu tư hoặc không nên đầu tư. Như vậy, Mũ Xanh Dương giúp biến các ý kiến đa chiều thành một kết luận có hệ thống và cơ sở để ra quyết định. Câu 4: Tư duy Phản biện và Lập luận Câu hỏi: Phân tích mô hình tranh luận ARES (Arguments - Reasoning - Evidences Sources) trong Tư duy phản biện. Tại sao việc rèn luyện tư duy phản biện ở Cấp độ 4 (Tranh luận hiệu quả) lại giúp ích cho các nhà khởi nghiệp trong việc điều chỉnh ý tưởng và thích nghi với sự thay đổi của nền kinh tế?. → Mô hình ARES gồm 4 thành phần: Arguments (Luận điểm), Reasoning (Lập luận), Evidences (Bằng chứng) và Sources (Nguồn). Trước hết, nhà khởi nghiệp cần đưa ra luận điểm rõ ràng, sau đó giải thích logic vì sao luận điểm đó hợp lý. Bằng chứng giúp chứng minh luận điểm dựa trên dữ liệu thực tế, còn nguồn giúp kiểm chứng độ tin cậy của bằng chứng. Tư duy phản biện ở Cấp độ 4 – Tranh luận hiệu quả giúp nhà khởi nghiệp biết lắng nghe, phản biện và đánh giá các quan điểm khác nhau một cách có cơ sở. Nhờ đó, họ có thể nhận ra những giả định sai, điểm yếu trong ý tưởng và điều chỉnh mô hình kinh doanh phù hợp với thực tế. Khi nền kinh tế, công nghệ và nhu cầu khách hàng thay đổi, khả năng tranh luận và tiếp nhận phản hồi giúp doanh nghiệp linh hoạt thích nghi thay vì cố giữ nguyên ý tưởng ban đầu. Vì vậy, tranh luận hiệu quả không chỉ giúp đưa ra quyết định tốt hơn mà còn tạo nền tảng cho đổi mới và phát triển bền vững. Câu 5: Sáng tạo trong Kỹ năng Thuyết phục Câu hỏi: Dựa trên thuyết hành vi ngôn ngữ của Austin (1962), hãy phân tích 3 tầng nghĩa (Hành vi tạo lời, tại lời và mượn lời) của thông điệp thuyết phục trong marketing. Theo nguyên tắc thuyết phục của Dale Carnegie, tại sao chúng ta cần giải quyết các lý do khách hàng nói "Không" trước khi cố gắng thuyết phục họ nói "Có"? → Theo Austin (1962), thông điệp thuyết phục trong marketing có thể được phân tích qua 3 tầng nghĩa: hành vi tạo lời, hành vi tại lời và hành vi mượn lời. Hành vi tạo lời là nội dung được nói ra, tức thông tin về sản phẩm hoặc dịch vụ mà doanh nghiệp truyền đạt. Hành vi tại lời là mục đích của thông điệp, chẳng hạn như giới thiệu, đề nghị hoặc thuyết phục khách hàng mua sản phẩm. Hành vi mượn lời là tác động thực tế mà thông điệp tạo ra, như khiến khách hàng tin tưởng, thay đổi thái độ hoặc thực hiện hành động mua. Theo Dale Carnegie, cần giải quyết lý do khách hàng nói “Không” trước khi thuyết phục họ nói “Có”, vì lời từ chối thường xuất phát từ những lo ngại hoặc nhu cầu chưa được đáp ứng. Khi hiểu và giải quyết đúng những trở ngại đó, doanh nghiệp sẽ giảm sự phản đối và xây dựng niềm tin với khách hàng. Vì vậy, thuyết phục hiệu quả không phải là ép khách hàng nói “Có”, mà là giải quyết nguyên nhân khiến họ nói “Không”. Câu 6: Phương pháp Sơ đồ tư duy (Mindmap) Câu hỏi: Trình bày các nguyên tắc cơ bản khi vẽ một Sơ đồ tư duy (Mindmap) theo phương pháp của Tony Buzan. Tại sao phương pháp này lại được coi là công cụ hỗ trợ đắc lực cho cả hai bán cầu não trái và não phải trong việc phát triển khả năng sáng tạo của cá nhân? → Mindmap theo Tony Buzan cần bắt đầu bằng một chủ đề trung tâm, từ đó phát triển các nhánh chính và nhánh phụ theo hướng từ trung tâm ra ngoài. Các nhánh nên sử dụng từ khóa ngắn gọn, hình ảnh, màu sắc và ký hiệu, đồng thời các ý có liên quan phải được kết nối với nhau. Cách trình bày cần mạch lạc, có thứ bậc nhưng linh hoạt, tránh ghi quá nhiều câu dài. Mindmap hỗ trợ não trái thông qua việc sử dụng từ khóa, phân loại, sắp xếp và tạo mối quan hệ logic giữa các ý. Đồng thời, não phải được kích thích bởi hình ảnh, màu sắc, biểu tượng và khả năng liên tưởng tự do. Sự kết hợp này giúp não tiếp nhận thông tin theo cả logic và trực quan, từ đó tăng khả năng ghi nhớ và liên kết ý tưởng. Vì vậy, Mindmap là công cụ hiệu quả để kích thích tư duy sáng tạo, phát triển ý tưởng và nhìn nhận vấn đề một cách tổng thể. Tình huống 1: (Vận dụng Sáu chiếc mũ tư duy) Bối cảnh: Nhóm của bạn được giao nhiệm vụ tìm giải pháp cho vấn đề: "Làm sao để cải thiện căn tin trường đại học để thu hút sinh viên hơn?". Thử thách: Hãy đóng vai chủ tọa đội Mũ Xanh Dương để điều phối cuộc họp. Bạn yêu cầu nhóm lần lượt: - Sử dụng Mũ Trắng để đưa ra các dữ liệu về giá cả, số lượng chỗ ngồi và thực đơn hiện tại. - Sử dụng Mũ Xanh Lục để đề xuất các ý tưởng mới như lắp máy chơi game hoặc khu vực ngủ trưa. - Sử dụng Mũ Đen để đánh giá rủi ro về chi phí và an toàn vệ sinh thực phẩm cho các ý tưởng đó. Tình huống 2: Khởi nghiệp từ xu hướng xã hội (Vận dụng Nhận diện cơ hội) Bối cảnh: Bạn quan sát thấy xu hướng "Sự lão hóa của dân số" đang diễn ra mạnh mẽ và người trẻ ngày càng quan tâm đến "Sản phẩm xanh". Thử thách: Hãy phân tích xem đây có phải là một Cơ hội khởi nghiệp thực sự hay không dựa trên 4 đặc điểm: Tính hấp dẫn, Tính lâu dài, Đúng thời điểm và Gắn liền với giá trị thực tế. Bạn sẽ làm gì để lấp đầy "Khoảng trống thị trường" này (ví dụ: dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại gia sử dụng vật liệu thân thiện môi trường)?. Tình huống 3: Thấu cảm người dùng (Vận dụng Design Thinking) Bối cảnh: Bạn muốn khởi nghiệp với một ứng dụng giúp sinh viên quản lý thời gian để tránh tình trạng "ngập deadline". Thử thách: Trước khi lập trình, bạn cần thực hiện giai đoạn Thấu cảm. Hãy sử dụng kỹ thuật "Bóc hành" để phỏng vấn sâu một sinh viên thường xuyên trễ hạn bài tập: 1. Hỏi về thách thức họ đang gặp. 2. Hỏi "Tại sao" ít nhất 5 lần để tìm ra cảm xúc sâu kín thúc đẩy hành vi trì hoãn của họ (sợ thất bại, thiếu động lực hay quá tải thông tin). 3. Lập Bản đồ thấu cảm để ghi lại những gì họ Nói, Làm, Nghĩ và Cảm thấy. Tình huống 4: Thuyết phục nhà đầu tư (Vận dụng Nguyên lý thuyết phục) Bối cảnh: Bạn có 5 phút để thuyết phục một nhà đầu tư rót vốn cho dự án sản xuất vỏ điện thoại chống nước cho dân du lịch. Thử thách: Hãy soạn nội dung thuyết trình kết hợp 3 yếu tố của Aristotle: - Logos: Đưa ra số liệu về tốc độ tăng trưởng của ngành du lịch biển và dữ liệu về độ bền của sản phẩm - Ethos: Nhấn mạnh đội ngũ của bạn gồm các kỹ sư có kinh nghiệm và cam kết bảo hành trách nhiệm cao - Pathos: Kể câu chuyện về sự hối tiếc của một du khách khi mất hết hình ảnh kỷ niệm quý giá vì điện thoại bị rơi xuống nước Tình huống 5: Tranh luận trong nhóm khởi nghiệp (Vận dụng Tư duy phản biện) Bối cảnh: Trong nhóm có hai luồng ý kiến: một bên muốn vay vốn lớn để mở rộng quy mô ngay (Cấp độ 3), một bên muốn làm sản phẩm thử nghiệm nhỏ trước (Lean Startup). Thử thách: Bạn hãy sử dụng mô hình ARES để trình bày quan điểm của mình: - Arguments: Nêu rõ mục tiêu cần chứng minh. - Reasoning: Đưa ra các lập luận logic về việc tại sao cần kiểm chứng nhu cầu thị trường trước khi đổ tiền lớn. - Evidences & Sources: Trích dẫn các số liệu về tỷ lệ thất bại của các startup "đốt tiền" từ các báo cáo ngành uy tín để thuyết phục đồng đội. Tình huống 6: Lên kế hoạch dự án (Vận dụng Sơ đồ tư duy) Bối cảnh: Bạn được giao tổ chức một "Ngày không deadline" cho toàn trường. Thử thách: Hãy vẽ một Sơ đồ tư duy (Mindmap) bắt đầu bằng hình ảnh trung tâm là một chiếc đồng hồ đang nghỉ ngơi. Các nhánh chính sẽ bao gồm: Hoạt động giải trí, Nhân sự hỗ trợ, Ngân sách và Kênh truyền thông. Sử dụng ít nhất 3 màu sắc và các từ khóa ngắn gọn trên mỗi nhánh để kích thích sự sáng tạo của cả nhóm