Slide NMLH C2 - Nhập Môn Luật Học UEL

10/10/2025 CHƯƠNG 2: NHÀ NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM NỘI DUNG CHÍNH 2.1. Một số khái niệm cơ bản 2.2. Một số nguyên tắc hiến định về tổ chức và hoạt động của BMNN 2.3. Các cơ quan NN hiến định 2.4. Xây dựng NN pháp quyền XHCN ở VN 1 10/10/2025 2.1. Một số khái niệm cơ bản Bộ máy nhà nước là tổng thể các cơ quan nhà nước từ trung ương tới địa phương hợp thành hệ thống được tổ chức, hoạt động theo những nguyên tắc thống nhất, tạo thành cơ chế đồng bộ nhằm thực hiện nhiệm vụ, chức năng của nhà nước. 2.1. Một số khái niệm cơ bản Căn cứ vào chức năng hay lĩnh vực hoạt động: - Hệ thống CQ dân cử (CQ quyền lực NN): QH, HĐND tỉnh, HĐND xã=>do ND trực tiếp thành lập và trao quyền lực chính trị thông qua phổ thông đầu phiếu - Hệ thống CQHCNN (CQ quản lý NN or CQ chấp hành và điều hành): TW (CP, bộ, CQ ngang bộ, CQ thuộc CP), ĐP (UBND tỉnh cùng các CQ chuyên môn trực thuộc và UBND xã=>hoạt động HCNN đối với các ngành, lĩnh vực cả nước và gắn bó toàn diện, thường xuyên, trực tiếp với đời sống ND - Hệ thống TAND: TAND tối cao, TAND tỉnh, TAND khu vực, TAND chuyên biệt và TAQS các cấp (QĐNDVN)=>quyền tư pháp thông qua hoạt động xét xử - Hệ thống VKSND: VKSND tối cao, VKSND tỉnh, VKSND khu vực và VKSQS các cấp (QĐNDVN)=>quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp 2 10/10/2025 2.1. Một số khái niệm cơ bản 2.1. Một số khái niệm cơ bản Cơ quan nhà nước là một tổ chức cấu thành bộ máy nhà nước; có tính chất, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và hình thức hoạt động khác nhau; sử dụng quyền lực nhà nước để thực hiện chức năng quản lý xã hội theo quy định của pháp luật. 3 10/10/2025 2.1. Một số khái niệm cơ bản 3 đặc điểm: - CQNN nhân danh NN trong tổ chức và hoạt động - CQNN sử dụng quyền lực NN trong hoạt động, được sử dụng sức mạnh cưỡng chế của NN nhằm đảm bảo thực hiện ý chí của mình - CQNN thực hiện hoạt động QLXH (QLNN) 1 cách thường xuyên, chuyên nghiệp 2.2. Một số nguyên tắc hiến định về tổ chức và hoạt động của BMNN Quyền lực NN là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các CQNN trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp NN được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật. 4 10/10/2025 2.2. Một số nguyên tắc hiến định về tổ chức và hoạt động của BMNN Quyền lực NN là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các CQNN trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp - Cơ sở Hiến định: Điều 2 Hiến pháp 2013 - Nội dung: + Quyền lực NN là thống nhất, thuộc về nhân dân + Sự phân công: Về mặt tổ chức thì Quốc Hội thực hiện quyền lập pháp; Chính Phủ thực hiện quyền hành pháp; Tòa án nhân dân thực hiện quyền tư pháp. 2.2. Một số nguyên tắc hiến định về tổ chức và hoạt động của BMNN - Sự phối hợp: + Quyền lập pháp thuộc về QH nhưng CP, TAND tối cao có quyền trình những dự án Luật trước QH. + Quyền hành pháp thuộc về CP nhưng QH quyết định những chính sách về tài chính, tiền tệ, thuế, ngân sách, nợ công,… + Quyền tư pháp thuộc về TA nhưng để thực hiện quyền tư pháp, phải có sự phối hợp giữa cơ quan CA, VKS. Hoặc Đại biểu QH có quyền chất vấn Chánh án TAND tối cao về hoạt động xét xử. 5 10/10/2025 2.2. Một số nguyên tắc hiến định về tổ chức và hoạt động của BMNN - Sự kiểm soát: + Thể hiện rõ nét từ phía QH đối với CP và TAND + Ở chiều ngược lại: Từ CP và TAND đối với QH cần được đổi mới 2.2. Một số nguyên tắc hiến định về tổ chức và hoạt động của BMNN NN được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật: - Cơ sở Hiến định: Điều 8 – Hiến pháp 2013 - Nội dung: + Tất cả các CQNN, chức danh phải được thành lập, bổ nhiệm theo quy định của HP, PL + CQNN có những nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của HP, PL + Cán bộ, công chức không được lạm quyền + Mọi vi phạm PL của cán bộ, công chức NN đều phải được xử lý nghiêm minh. 6