Tổng hợp lý thuyết STKN - Sáng Tạo Khởi Nghiệp UEL

lOMoARcPSD| 61649839 CHƯƠNG 1: TƯ DUY SÁNG TẠO Tư duy sáng tạo được nhìn nhận qua hai góc độ chính: Theo E. Paul Torrance: Là quá trình hình thành các ý tưởng hoặc giả thuyết mới, thử nghiệm và tạo ra những kết quả mang tính mới mẻ. Theo J. Danton: Là khả năng tìm ra ý nghĩa và các mối liên hệ mới dựa trên kiến thức sẵn có và trí tưởng tượng. Tiêu chí: Một ý tưởng chỉ được coi là sáng tạo khi hội đủ hai yếu tố: Tính mới lạ (khác biệt so với cái cũ) và Tính giá trị (mang lại lợi ích thực tế). 2. Các cơ sở lý thuyết quan trọng Thang cấp độ tư duy Bloom: Phân chia nhận thức thành 6 cấp độ từ thấp đến cao: Nhớ, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá và cấp độ cao nhất là Sáng tạo (Creating). Ba thành phần của sáng tạo: Bao gồm Sự thông thạo kiến thức (Expertise), Kỹ năng tư duy sáng tạo và Động cơ (thôi thúc cá nhân). 3. Đặc điểm và các yếu tố ảnh hưởng Mức độ biểu hiện: Sự sáng tạo thể hiện qua tính trôi chảy (nhiều ý tưởng), tính độc đáo (ý tưởng lạ), tính linh hoạt (nhiều góc nhìn) và khả năng phát minh. Yếu tố thúc đẩy: Sự tự tin, thay đổi môi trường, nắm bắt ý tưởng kịp thời và rèn luyện não bộ thường xuyên. Rào cản: Lối mòn tư duy, sợ thất bại, sợ bị chê cười và sự bằng lòng với những gì đang có. 4. Phương pháp Sơ đồ Tư duy (Mindmap) Đây là công cụ trọng tâm để phát triển ý tưởng do Tony Buzan tìm ra. Cấu trúc: o Chủ đề trung tâm: Đặt ở giữa, sử dụng hình ảnh và chữ viết để kích thích não bộ. o Nhánh chính: Các ý tưởng lớn tỏa ra từ trung tâm, sử dụng từ khóa ngắn gọn và hình ảnh minh họa. o Nhánh thứ cấp: Các nhánh nhỏ vẽ ra từ nhánh chính để bổ sung chi tiết. Lợi ích: Phương pháp này giúp não bộ sử dụng đồng thời cả hai bán cầu não (trái và phải), giúp ghi nhớ tốt hơn và quản lý kế hoạch hiệu quả. Nguyên tắc thực hiện: Sử dụng tối thiểu 3 màu sắc khác nhau, các nhánh nên cong tự nhiên và từ khóa phải súc tích lOMoARcPSD| 61649839 CHƯƠNG 2: KỸ THUẬT KÍCH NÃO 2.1 1. Kích não là gì? Alex Osborn sáng tạo thuật ngữ Brainstorm (kích não) vào năm 1953. “Một kỹ thuật hội ý sáng tạo cho một nhóm người nhằm tìm ra nhiều ý tưởng và các cách tiếp cận mới mẻ để giải quyết vấn đề” 2. Đa dạng ý tưởng và sáng tạo Ý tưởng thường xuất hiện khi não và cơ thể trong trạng thái thư giãn và thoải mái. Thông thường có thể đến ngay cả khi chúng ta không mong đợi. Hãy có thật nhiều ý tưởng → lọc ra các ý tưởng đột phá nhất. Theo Moore và Ditkoff (2008): 5 thời điểm tốt nhất để hình thành ý tưởng: Khi bạn có cảm hứng Chìm sâu trong 1 dự án/ vấn đề cụ thể Cảm thấy hạnh phúc và phấn chấn Hợp tác với đồng nghiệp/ đối tác Thảo luận và đưa ra ý tưởng với mọi người 3. 4 nguyên tắc của kỹ thuật brainstorm: Chú trọng số lượng - giữ tư duy “không gì là không thể” Cho phép những cách nghĩ điên rồ nhất - cởi bỏ rào cản và thành kiến có sẵn, nới rộng không gian, tạo điều kiện để khám phá những ý tưởng táo bạo điên rồ Ngưng phán xét - tạm thời dừng việc phân tích và đánh giá đúng sai, để nuôi dưỡng cảm hứng và tự do phát triển nhiều ý tưởng hơn Kết hợp và phát triển ý tưởng theo nhiều cách khác nhau 4. Các phương thức thúc đấy phát triển lý tưởng: Đầu vào: xác định rõ những thách thức, vấn đề Quá trình: phát triển nhiều ý tưởng nhất có thể Công cụ: 5WH1, canvas, 6 chiếc mũ tư duy Đầu ra: tất cả ý tưởng 5. Điều nên và không nên làm: Nên: Thiết lập môi trường phù hợp cho sáng tạo lOMoARcPSD| 61649839 Giữ tư duy cởi mở Tạm thời ngừng phán xét và đánh giá Phát triển ý tưởng cá nhân trước, sau đó theo nhóm Tạo điều kiện để mỗi cá nhân được tham gia Chú trọng vào số lượng Cho phép bản thân hình dung thử nghiệm (trạng thái mơ mộng của tâm trí) Mở rộng và xây dựng giải pháp dựa trên ý tưởng Liên kết những ý tưởng dường như ngẫu nhiên - kết nối những điều chưa được kết nối Không nên: × Vội vàng trong việc phát triển ý tưởng × Vừa phát triển ý tưởng và đánh giá ngay lập tức × Giữ thái độ tiêu cực trong giai đoạn phát triển ý tưởng × Bắt nạt người khác với suy nghĩ ý tưởng của mình vượt trội hơn × Đi lạc chủ đề CHƯƠNG 3: TƯ DUY PHẢN BIỆN 1. Tư duy phản biện (critical thinking ) Khái niệm: là quá trình phân tích, đánh giá, chất vấn các giả thuyết hoặc giả định để một người hình thành cách suy nghĩ, đưa ra quan điểm trước vấn đề nào đó và chứng minh, bảo vệ luận điểm của mình một cách logic, nhất quán và phản bác lại những ý kiến trái chiều. Người có tư duy phản biện thường: Không chấp nhận vấn đề ở bề nổi mà thường đào sâu tìm hiểu các lý lẽ và vấn đề liên quan Nhìn thế giới dưới nhiều góc độ khác nhau, thích nghi với các thay đổi và xử lý tình huống dễ dàng hơn → Thay vì tiếp nhận và dung nạp thông tin một cách thụ động, đây là một kỹ năng mà bất cứ ai cũng cần có, kể cả trong môi trường học tập hay làm việc. 6 cấp độ của tư duy phản biện: + Cấp độ 1: Trình bày nội dung: Không nói rõ nội dung sẽ khiến việc trao đổi mất nhiều thời gian mà vẫn không giải quyết được vấn đề → Nói rõ về 1 nội dung cụ thể + Cấp độ 2: Cấu trúc nói: Diễn đạt theo cấu trúc là điều cần thiết để người nghe nắm được vấn đề, không mất nhiều thời gian giải thích. + Cấp độ 3: Tranh luận cơ bản: Tranh luận có thể đến tự 2 hoặc nhiều phía với mục đích phản bác ý kiến ban đầu của bạn → Cần có lập luận khoa lOMoARcPSD| 61649839 học và đưa ra dẫn chứng xác thực để bảo vệ quan điểm hoặc tiếp thu ý kiến của người khác nếu thấy tích cực + Cấp độ 4: Tranh luận hiệu quả: Cuộc tranh luận sẽ diễn ra tích cực và mang tính xây dựng khi bạn nhận định rõ các giả thuyết ngầm được đặt ra đằng sau ý kiến phản bác và có tư duy phản biện nhất quán, logic + Cấp độ 5: Thực hành thường xuyên: nếu được thực hành thường xuyên sẽ giúp bạn tư duy logic hơn khi đánh giá nhận định về một lĩnh vực hay vấn đề nào đó + Cấp độ 6: Tư duy hiệu quả: khi đạt đến cấp 5, CT đã hoàn toàn đáp ứng đầy đủ các yếu tố về sự cần bằng, chính trực, can đảm, khiêm tốn, bền bỉ và cảm thông 2. Hai dạng tư duy phản biện phổ biến: Tư duy phản biện tự điều chỉnh: + Được hình thành trong quá trình tự tranh biện với những suy nghĩ trong nội tâm của mình. + Người có tư duy phản biện tự đánh giá và tranh đấu các luồng suy nghĩ này để đi đến kết luận hoàn chỉnh + Những người có tư duy phản biện tự điều chỉnh đều là người điềm tĩnh, suy nghĩ sâu sắc và lý trí + Ít khi đưa ra kết luận nóng vội và không có sự suy nghĩ Tư duy phản biện ngoại cảnh: + Là việc đưa ra ý kiến của bản thân để phản biện lại những ý kiến của người khác về cùng 1 vấn đề + Thường dễ gặp trong quá trình làm việc nhóm, khi các thành viên cùng thảo luận về vấn đề đó + Mỗi cá nhân thường có hướng giải quyết khác và cả nhóm phải cùng phân tích, phản biện để đi đến kết luận chung 3. Vai trò của tư duy phản biện: CT là một kỹ năng tư duy tổng quát trong các lĩnh vực: Quan trọng cho nền kinh tế: CT hết sức cần thiết cho các nền kinh tế đanh phát triển để giải quyết các vấn đề một cách nhanh chóng và hiệu quả Thúc đẩy sự sáng tạo: không chỉ giúp chúng ta giải quyết vấn đề 1 cách nhanh chóng mà còn giúp chúng ta có những ý tưởng đổi mới, sáng tạo. CT còn cho phép chúng ta phân tích những ý tưởng này và điều chỉnh chúng sao cho phù hợp nhất Cải thiện kỹ năng trình bày và khả năng ngôn ngữ: bằng cách suy nghĩ rõ ràng và có hệ thống, chúng ta sẽ dễ dàng để thể hiện bản thân mình lOMoARcPSD| 61649839 hơn. Ngoài ra còn giúp cải thiện khả năng phân tích, tư duy và hiểu của chúng ta Sự suy ngẫm: cần có kỹ năng CT để tự phản ánh và biện minh cho lối sống, quan điểm của mình. CT cung cấp cho chúng ta các công cụ để đánh giá bản thân theo cách chúng ta cần. 4. Phát triển tư duy phản biện: Bước 1: xác định chính xác vấn đề Bước 2: thu thập các nguồn thông tin đáng tin cậy Bước 3: kiểm tra và xem xét kỹ lưỡng thông tin Bước 4: thử đảo lộn mọi thứ và đặt câu hỏi Bước 5: tự đánh giá Bước 6: đi đến kết luận CHƯƠNG 4: TƯ DUY THIẾT KẾ 1. Tư duy thiết kế (Design Thinking): Khái niệm: + Là quá trình liên tục nghiên cứu người dùng, thách thức các giả định và xác định lại vấn đề nhằm mục tiêu tìm kiếm các chiến lược và giải pháp tối thay thế tối ưu hơn. Từ đó tăng cường sự hiểu biết về khách hàng đang sử dụng sản phẩm + Cho dù vấn đề đơn giản hay phức tạp, đặc biệt là các vấn đề trừu tượng, khó dự tính trong tương lai, DT vẫn giúp bạn giải quyết được bằng cách hiểu sâu các vấn đề liên quan đến con người, các tiếp cận thực tế bằng tư duy hình ảnh và các phương thức kiểm tra + DT là chìa khóa giúp doanh nghiệp thấu hiểu người dùng thông qua việc không ngừng đặt câu hỏi về vấn đề, phương pháp làm việc hiện tại và các giải định tương lai Vai trò: + Việc áp dụng DT vào đời sống, kinh doanh sẽ mang lại lợi ích cho người dùng + Giúp có cái nhìn theo nhiều góc độ khác nhau + Cho phép đi sâu và 1 vấn đề và xác định nguyên nhân gốc rễ của chúng + Khuyến khích đổi mới tư duy và giải quyết theo cách sáng tạo và khoa học + Cho kết quả cuối cùng phù hợp, đáp ứng mục tiêu và nhu cầu của khách hàng + Mang đến nhiều trải nghiệm hữu ích cho người dùng